U izolovanim šumama koje su se proširile oko ruševina černobiljske zone isključenja, preopasne za život ljudi, vukovi misteriozno napreduju.

Zanimljivo je da se 40 godina od katastrofalne eksplozije 26. aprila 1986. godine na četvrtom reaktoru nuklearne elektrane Černobil, u blizini grada Pripjata u Ukrajini, veliki broj životinja doselio se u područje bez ljudi.

Među njima su i sivi vukovi (Canis lupus). Gustina ove populacije u zoni se znatno povećala od 1986. godine, a najnovije načno istraživanje pokušava da odgovori na pitanje - zašto. Drugo pitanje je - kako su vukovi evoluirali?

Vukovi u Černobilju se genetski razlikuju

Prema istraživačima koje predvode evolucioni biolozi Kara Lav i Šejn Kempbel-Staton sa Univerziteta Prinston, vukovi imaju genetske razlike u odnosu na vukove iz drugih delova sveta koje ukazuju da možda razvijaju osobine koje im pomažu da se nose sa sveprisutnim jonizujućim zračenjem u regionu.

„Moguće je da unutar populacije postoji genetska varijacija koja omogućava nekim jedinkama veću otpornost ili izdržljivost na zračenje. U tom slučaju, možda obolevaju od raka istom učestalošću, ali to manje utiče na njihove funkcije nego kod jedinki van zone isključenja“, rekao je Kempbel-Staton iz istraživačkog tima..

Još uvek nije jasno kako ta otpornost ili izdržljivost funkcioniše.

„Uprkos izloženosti zračenju, ne obolevaju od raka tako često.“, istakli su naučnici.

Životinje su naselile područje

U decenijama nakon nuklearne katastrofe, ljudi su u tom regionu retki.

Zona isključenja nuklearne elektrane Černobil u Ukrajini i Poleski državni radioekološki rezervat u Belorusiji proglašeni su zabranjenim područjima za većinu ljudi, uz posebne dozvole za ulazak, uglavnom u istraživačke svrhe.

Životinje su u velikom broju naselile oko 4.200 kvadratnih kilometara ovog područja, uključujući jelene, bizone, divlje svinje i vukove, kao i čopore pasa potomaka kućnih ljubimaca koje su stanovnici morali da ostave prilikom evakuacije.

Vukovi otporniji na rak

Međutim, prema popisu iz 2015. godine, jedna populacija se posebno ističe. Naučnici su istakli da je brojnost vukova više nego sedam puta veća.

Istraživanje Lav, Kempbel-Statona i njihovih kolega pokušalo je da odgovori na pitanje zašto je populacija vukova toliko porasla, dok su druge ostale relativno stabilne.

Godine 2024. ušli su u zonu i prikupili uzorke krvi nekoliko vukova. Uzeli su i uzorke iz Belorusije, gde je nivo radijacije niži, kao i iz Nacionalnog parka Jeloustoun u SAD, gde je zračenje na prirodnom nivou. Otkrili su 3.180 gena koji se drugačije ponašaju kod černobiljskih vukova u poređenju sa drugim populacijama.

Zatim su te podatke uporedili sa ljudskim bazama podataka o raku. Posebno su tražili gene povezane sa tumorima koji se javljaju i kod ljudi i kod pasa. Otkrili su da su kod černobiljskih vukova 23 gena vezana za rak aktivnija – a upravo ti geni su kod ljudi povezani sa boljim šansama za preživljavanje.

Naučnici veruju da je ovakav genetski profil nastao jer su vukovi generacijama izloženi radijaciji, kako kroz okolinu, tako i kroz hranu koju jedu.

Ipak, još nije potpuno jasno šta to konkretno znači u praksi – moguće je da ovi vukovi ređe dobijaju rak, da ga lakše prežive ili i jedno i drugo.

Rezultati istraživanja su već predstavljeni na konferenciji, a naučnici se nadaju da bi ova otkrića mogla pomoći i u razvoju novih načina lečenja raka kod ljudi. Istraživači su pripremili naučni rad o svojim nalazima, prvi put predstavljen na konferenciji 2024. godine. Nada je da će, osim boljeg razumevanja otpornosti životinja, ovi rezultati biti korisni i za istraživanje raka kod ljudi.

„Počeli smo saradnju sa biolozima i kompanijama koje se bave istraživanjem raka kako bismo protumačili ove podatke i videli da li postoje razlike koje bi se mogle direktno primeniti, na primer kao novi terapijski ciljevi za lečenje raka kod ljudi“, rekao je Kempbel-Staton, prenosi Science Alert.