Iz perspektive astronauta koji posmatra Zemlju iz svemira, svetla stena u sušnom području južnog Madagaskara mogla bi da deluje neobično. Međutim, na Mesecu bi se savršeno uklopila u pejzaž.

Reč je o anortozitu, magmatskoj steni koja je česta na Mesečevoj površini.

NASA

Neobična stena na Madagaskaru

Sa Zemlje se mogu videti svetle oblasti Mesečeve površine koje snažno odbijaju Sunčevu svetlost i poznate su kao mesečeva visoravan. Anortozit se može pronaći i na Zemlji, od istočne Kanade i Skandinavije do južne Indije i Madagaskara, gde formira upečatljive, zaobljene stenske masive.

Astronaut na Međunarodnoj svemirskoj stanici snimio je 28. avgusta 2026. godine masiv Saririjaki na Madagaskaru, građen od anortozita. Ova magmatska stena nastaje kada se magma hladi ispod Zemljine površine, a odlikuju je krupni mineralni kristali. 

Nastala je pre 600 miliona godina

Naučnici smatraju da je ovaj masiv nastao tokom kasnog prekambrijuma, pre najmanje 600 miliona godina. Danas se prostire na površini od oko 100 kvadratnih kilometara.

Stene koje okružuju anortozit otkrivaju burnu geološku prošlost ovog područja. Istraživači su utvrdili da se masiv Saririjaki nalazi u zoni u kojo e su visoki pritisak i temperatura menjali strukturu stena. Ovaj proces, poznat kao metamorfizam, ostavio je u njima izdužene obrasce koji se pružaju u pravcu sever–jug. Geolozi smatraju da su ove promene nastale kada su se delovi današnje Afrike, Indije, Madagaskara, Australije i Antarktika spajali u superkontinent,

Stene anortozita na Zemlji pomažu naučnicima da bolje razumeju prošlost Meseca. Mesečev anortozit stariji je od četiri milijarde godina. Nastao je kada se ogromna količina rastopljene stene, koja je nekada prekrivala Mesec, postepeno hladila i stvrdnjavala, formirajući njegovu spoljašnju koru.

Istraživači su analizirali uzorke koje su astronauti misija Apolo doneli na Zemlju, ali pošto je njihova količina ograničena, proučavaju i slične stene na našoj planeti. Anortozit iz planinskog lanca Berut u američkoj saveznoj državi Montani posebno je zanimljiv jer se po svom sastavu veoma dobro poklapa sa anortozitom pronađenim na Mesecu, piše Science.