Prekrstimo se kada uđemo u crkvu, pre molitve, pred put, kada nas nešto uplaši ili kada samo u sebi poželimo da zahvalimo Bogu. Pokret je toliko poznat da ga često napravimo gotovo nesvesno.

Ali iza tog jednostavnog pokreta krije se čitavo ispovedanje vere.

Zanimljivo je da u Bibliji ne postoji zapovest koja kaže da vernik treba rukom da napravi znak krsta preko tela upravo onako kako to pravoslavni hrišćani danas čine. Krst je, međutim, od samih početaka hrišćanstva imao centralno mesto kao simbol Hristovog stradanja, ali i pobede nad smrću. Srpska pravoslavna crkva upravo ga opisuje kao znamenje pobede i spasenja.

Hrišćani su se krstili još pre više od 1.800 godina

Jedno od najstarijih pisanih svedočanstava potiče od ranohrišćanskog pisca Tertulijana, koji je početkom 3. veka zapisao da su hrišćani znak krsta stavljali na čelo prilikom izlaska i ulaska u kuću, oblačenja, jela i drugih svakodnevnih radnji.

U početku to nije izgledalo kao današnje krštenje preko celog tela. Najčešće se pravio mali znak krsta na čelu, a kasnije se običaj razvijao u pokret kakav danas poznajemo.

Dakle, iako sam pokret nije propisan u Bibliji, nije reč ni o novijem običaju, njegovi tragovi sežu do prvih vekova Crkve.

Zašto pravoslavci spajaju baš tri prsta

U pravoslavnoj tradiciji palac, kažiprst i srednji prst desne ruke sastavljaju se zajedno. Prema objašnjenju „Svetosavskog zvonceta“ Srpske pravoslavne crkve, ta tri prsta predstavljaju Oca, Sina i Svetoga Duha - Svetu Trojicu.

Preostala dva prsta savijaju se prema dlanu i predstavljaju dve prirode Isusa Hrista, božansku i ljudsku. Isto objašnjenje daje i pravoslavna liturgijska tradicija.

Zato položaj ruke nije slučajan detalj. U nekoliko sekundi vernik svojim prstima simbolično ispoveda dve osnovne istine hrišćanske vere, Svetu Trojicu i veru da je Hristos istovremeno Bog i čovek.

Zašto prvo čelo, pa grudi i desno rame

Pravoslavni vernik desnom rukom najpre dodiruje čelo, zatim grudi, pa desno i na kraju levo rame.

U tumačenju Srpske pravoslavne crkve dodirivanje čela povezano je sa molitvom da Bog prosvetli čovekov um, grudi sa unutrašnjim životom i voljom, dok dodirivanje ramena predstavlja molbu za snagu da vera bude potvrđena i delima.

Pravoslavni se, za razliku od većine zapadnih hrišćana, krste sa desnog ramena na levo. Orthodox Church in America navodi da je takav smer stara istočna praksa, dok se na Zapadu smer kroz istoriju promenio.

Zato krštenje za pravoslavnog vernika nije samo pokret ruke koji se ponavlja iz navike.

Kako pravoslavni izvori objašnjavaju, njime se izražava vera u Svetu Trojicu, podseća na Hristovu žrtvu na krstu i simbolično posvećuju misli, srce i dela Bogu.

Možda upravo zato Crkva upozorava da znak krsta ne treba praviti mehanički i u žurbi. U jednoj besedi Eparhije šumadijske vernici se podsećaju da se, kada se prekrste, sete Hristovog krsta, žrtve i Vaskrsenja jer je upravo u tome smisao tog naizgled sasvim jednostavnog pokreta.