Naučnici iz Hrvatske i Italije, u okviru projekta ALIENA koji finansira Evropska unija, razvijaju zajednički sistem ranog upozoravanja kako bi na vreme otkrili nove vrste i pratili njihovo širenje

Posebnu pažnju stručnjaka privlači morski orah (Mnemiopsis leidyi), organizam poreklom iz zapadnog Atlantika. Ova vrsta hrani se zooplanktonom, zbog čega može da konkuriše sitnoj plavoj ribi za hranu i utiče na ravnotežu morskog ekosistema.

Kako invazivne vrste stižu u Jadran?

Strani morski organizmi često dospevaju u nova područja putem balastnih voda brodova ili tako što se pričvrste za njihove trupove. Kada se nastane u novom okruženju, pojedine vrste mogu da se brzo razmnožavaju i ugroze domaće organizme, ali i privredne aktivnosti povezane sa morem.

Dr Danijela Marić Fankuhen iz Centra za istraživanje mora u Rovinju, pri Institutu „Ruđer Bošković“, upozorava da invazivne vrste mogu da se takmiče sa autohtonim organizmima za hranu, stanište i druge resurse.

ff

Naučnici razvijaju sistem ranog upozoravanja

Istraživači kombinuju terenska opažanja sa računarskim modelima kako bi procenili gde bi se neželjene vrste mogle pojaviti i kako bi se mogle širiti. Preciznije karte omogućavaju bolje praćenje promena, naročito u lukama, gde se novi organizmi mogu iznenada pojaviti.

U istraživanjima se koriste i molekularne metode koje pomažu u prepoznavanju teško uočljivih vrsta. Ipak, naučnici naglašavaju da otkriće organizma koji ranije nije zabeležen ne znači automatski da je reč o invazivnoj vrsti.

U praćenju mogu da učestvuju i građani, kupači i ronioci. Putem aplikacije Crafting the Sea mogu da prijave neobične morske organizme uz fotografiju i podatke o mestu i vremenu opažanja. Pravovremene informacije pomažu stručnjacima da bolje razumeju promene u Jadranu i planiraju odgovarajuće mere zaštite.