Tri decenije nakon vojne operacije „Bljesak“, u kojoj je, prema podacima Dokumentaciono-informacionog centra „Veritas“, ubijeno i nestalo 283 ljudi, među njima 114 civila, pitanje odgovornosti i dalje ostaje bez odgovora. Iz ove organizacije upozoravaju da su zločini počinjeni nad srpskim stanovništvom u Zapadnoj Slavoniji ostali nekažnjeni, uprkos, kako navode, dostupnim činjenicama i dokazima.

Operacija hrvatskih snaga izvedena je 1. i 2. maja 1995. godine na teritoriji koja je bila pod zaštitom Ujedinjenih nacija. Prema podacima „Veritasa“, više od 16.000 pripadnika hrvatskih snaga učestvovalo je u akciji, dok je više od 15.000 Srba bilo primorano na egzodus.

Egzodus, žrtve i svedočenja

Kako se navodi u saopštenju „Veritasa“, stanovništvo Zapadne Slavonije bilo je izloženo napadima tokom povlačenja ka reci Savi, koja je označena kao „most spasa“. Tokom tog puta, prema istim izvorima, civili i vojnici bili su meta bombardovanja, artiljerijske vatre i snajperskih napada.

Među žrtvama su bile i žene, deca i stariji. Navodi se da je stradalo 57 žena i 12 maloletnika, od kojih osmoro mlađih od 14 godina, kao i 76 osoba starijih od 60 godina. Kao posebno težak primer ističe se stradanje porodice Vuković, gde je ubijeno sedam članova, uključujući i decu.

Iz „Veritasa“ ukazuju i da se 108 osoba i dalje vodi kao nestalo, dok su iz masovnih grobnica ekshumirani posmrtni ostaci, od kojih je deo identifikovan.

Bez kazne i šta to znači danas

Prema navodima ove organizacije, Haško tužilaštvo je raspolagalo informacijama o događajima, ali nikada nije otvorilo istragu u vezi sa „Bljeskom“. Takođe, kako ističu, Savet bezbednosti UN nije uveo sankcije Hrvatskoj zbog delovanja u zoni pod zaštitom UN.

„Veritas“ navodi da su pred sudovima u regionu podnete krivične prijave protiv pripadnika hrvatskih snaga, ali da postupci nisu odmakli dalje od početnih faza. Pokušaj Tužilaštva BiH da pokrene postupak protiv 14 hrvatskih komandanata nije dao rezultat, jer je, kako se navodi, hrvatska vlada odbila saradnju uz obrazloženje da nema osnova za postupanje.

Istovremeno, ukazuje se i na presude koje su donete protiv srpskih zvaničnika, što dodatno otvara pitanje kriterijuma po kojima se procenjuje odgovornost u ratnim zločinima.

Tri decenije kasnije, porodice žrtava i dalje čekaju odgovore, dok pitanje pravde ostaje otvoreno. Ono što sledi jeste nastavak borbe za utvrđivanje činjenica i odgovornosti, ali i pokušaj da se očuva sećanje na stradale.