Visoke temperature ubrzavaju razvojni ciklus komaraca, dok kiše ostavljaju brojna mikrolegla poput bara, kanala, saksija, oluka i buradi sa vodom. Stručnjaci upozoravaju da su i najmanje količine stajaće vode dovoljne za brzo razmnožavanje, pa se na visokim temperaturama razvoj od jajeta do odraslog komarca može završiti za svega pet do šest dana.

Dodatni pokazatelj početka sezone jeste činjenica da su pojedini gradovi, među kojima je i Beograd, još tokom aprila započeli larvicidne tretmane, dok su tokom maja krenuli i tretmani usmereni na odrasle jedinke.

Aktiviraju se rečni komarci, uskoro stiže i tigrasti

Prema rečima Dubravke Planinac, doktora veterinarske medicine iz Sektora ekologije JKP „Gradska čistoća“, ovo je period godine kada dolazi do aktivacije rečnih, odnosno šumskih komaraca.

"Rečni ili šumski komarci nastanjuju područja uz reke, ali i mesta ispod lišća, u blatu i dupljama drveća. Njihova aktivacija karakteristična je upravo za ovaj deo godine i ponavlja se iz sezone u sezonu," navela je Planinac za Blic.

Brojnost kućnih komaraca u Srbiji tradicionalno raste od kraja aprila do avgusta, dok se azijski tigrasti komarac uglavnom aktivira tokom maja i juna.

Koje bolesti prenose komarci u Srbiji

U Srbiji je do sada registrovano oko 40 vrsta komaraca. Najzastupljeniji je kućni ili obični komarac (Culex pipiens), koji predstavlja i najveći javnozdravstveni problem tokom letnjih meseci jer je poznat kao prenosilac virusa Zapadnog Nila.

Poslednjih godina u Srbiji su zabeležene i invazivne vrste, među kojima su azijski tigrasti komarac (Aedes albopictus) i japanski komarac (Aedes japonicus).

Populacije azijskog tigrastog komarca registrovane su u više gradova i opština, uključujući Beograd, Novi Sad, Pančevo, Požarevac, Niš, Šabac, Loznicu, Valjevo i druge sredine. Ova vrsta je agresivnija od domaćih komaraca, aktivna je tokom celog dana, a za razmnožavanje joj je dovoljna i minimalna količina vode. Stručnjaci navode da može biti prenosilac bolesti kao što su denga, čikungunja, žuta groznica i dirofilarioza.

Japanski komarac detektovan je na više lokacija, uključujući Novi Sad i Loznicu. Ova vrsta preferira prirodne i veštačke posude sa vodom, duplje drveća i različite kontejnere. Pored virusa Zapadnog Nila, može biti vektor japanskog encefalitisa i drugih arbovirusa.

Sve češće burne reakcije na ubode

Pored rizika od prenosa zaraznih bolesti, građani sve češće prijavljuju izražene reakcije na ubode komaraca, naročito kod dece.

Pedijatar i alergolog dr Saša Milićević kaže da komarci u pljuvački sadrže supstance koje izazivaju svrab i otok, dok istovremeno raste broj dece sa alergijskom predispozicijom.

"Čini se da novije generacije komaraca izazivaju intenzivnije reakcije, ali istovremeno imamo i sve više dece sklone alergijama. Kod njih se ne javljaju reakcije samo na ubod komarca, već i na različite namirnice i druge alergene," objašnjava Milićević za Blic.

Stručnjaci razlikuju četiri nivoa reakcije na ubod komarca. Najblaža reakcija podrazumeva svrab, crvenilo i manji čvorić na mestu uboda. Umerene reakcije, koje su češće kod dece, karakterišu veći crveni pečati i otok koji mogu trajati nekoliko dana.

Teži oblik predstavlja lokalna alergijska reakcija poznata kao „skeeter sindrom“, koju prate izražen otok, bol, toplota i intenzivan svrab. Najređa je sistemska alergijska reakcija, koja može izazvati osip po celom telu, otežano disanje i vrtoglavicu.

"Sve je više ljudi koji burno reaguju na ubode. U toplijim i vlažnijim krajevima često dolazi do oticanja kapaka, usana, pa čak i čitavih ekstremiteta," upozorava dr Milićević.

Najveća legla uz Dunav, Savu i u Vojvodini

Najveća prirodna legla komaraca u Srbiji nalaze se u priobalnim područjima velikih reka, pre svega Dunava i Save, kao i u plavnim područjima oko Tamiša.

Zbog svojih hidroloških i klimatskih karakteristika, Vojvodina se smatra jednim od najpogodnijih regiona za razvoj i masovnu pojavu komaraca.

Posebnu pažnju stručnjaka privukla su i legla azijskog tigrastog komarca pronađena na pojedinim lokacijama u Novom Sadu, uključujući auto-placeve gde su larve otkrivene u odloženim automobilskim gumama.

Kada je reč o Beogradu, među područjima sa povećanom populacijom komaraca izdvajaju se Krnjača, Kotež, Ovča, Borča, Novi Beograd, Ostružnica i Grocka. Razlog su brojni kanali, septičke jame i druge površine sa stajaćom vodom.

Kako se zaštititi od komaraca

Stručnjaci savetuju korišćenje komarnika kao osnovne zaštite od ulaska komaraca u stambene prostore. Takođe, preporučuje se redovno uklanjanje stajaće vode iz saksija, kanti, buradi i starih guma, kao i čišćenje oluka, posebno nakon obilnih padavina.

Država i lokalne samouprave protiv komaraca se tradicionalno bore tretmanima larvi i zaprašivanjem odraslih jedinki.

Međutim, pojedini stručnjaci smatraju da takve metode nisu dugoročno najefikasnije. Dr Dušan Petrić sa Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu ukazuje da se suzbijanje komaraca u Srbiji i dalje uglavnom zasniva na tretiranju odraslih jedinki, često iz vazduha.

Iako takvi tretmani mogu dati rezultate kada se pravilno sprovedu, njihov efekat je ograničen jer nove jedinke mogu brzo naseliti tretirana područja, što zahteva ponavljanje akcija.

Petrić upozorava i da biocidi koji se koriste protiv odraslih komaraca mogu negativno uticati na druge vrste insekata, zbog čega su ovakve metode u velikom broju evropskih zemalja ograničene ili zabranjene.

Prema njegovim rečima, budućnost kontrole komaraca nalazi se u savremenim, ciljanim metodama koje su usmerene na konkretne vrste i njihova legla, čime se postižu bolji rezultati uz manji uticaj na životnu sredinu.