Kina je u poslednjih pet godina dramatično ubrzala izgradnju nuklearnih podmornica, porinuvši ih bržim tempom nego Sjedinjene Američke Države, čime ozbiljno dovodi u pitanje dugogodišnju dominaciju Vašingtona na moru, navodi se u novoj analizi jednog istraživačkog centra.

Prema izveštaju Međunarodni institut za strateške studije (IISS), kineska mornarica intenzivno razvija i balističke i jurišne nuklearne podmornice, čime značajno jača svoje strateške kapacitete.

U periodu od 2021. do 2025. godine Kina je nadmašila SAD i po broju novih podmornica – porinula ih je deset, dok su Amerikanci izgradili sedam. Još upečatljivija je razlika u ukupnoj tonaži: kineske podmornice dostižu 79.000 tona, dok američke imaju ukupno 55.500 tona. Ove procene zasnovane su na analizi satelitskih snimaka kineskih brodogradilišta, s obzirom na to da Peking ne objavljuje zvanične podatke o svojoj floti.

Ovaj razvoj predstavlja potpuni preokret u odnosu na prethodni petogodišnji period, kada je Kina izgradila svega tri podmornice, dok su SAD tada imale više nego dvostruko veći tempo gradnje.

Ipak, iako Kina ubrzava proizvodnju, SAD i dalje imaju značajnu prednost kada je reč o broju operativnih nuklearnih podmornica. Početkom 2025. godine Kina je raspolagala sa 12 aktivnih nuklearnih podmornica, dok su Sjedinjene Države imale čak 65, uključujući 14 opremljenih balističkim raketama.

Istovremeno, Kina poseduje i veliku flotu od 46 konvencionalnih podmornica, dok američka mornarica nema nijednu takvu jedinicu, jer se oslanja isključivo na nuklearni pogon.

Kako bi podržao ubrzanu izgradnju, Peking je proširio ključno brodogradilište u Huludau, što mu omogućava da dodatno poveća proizvodnju. Nasuprot tome, američka brodogradilišta ne uspevaju da ispune planirani tempo. Umesto dve jurišne podmornice godišnje, trenutno proizvode tek nešto više od jedne.

Situaciju dodatno komplikuje kašnjenje u razvoju nove generacije američkih podmornica, dok se istovremeno očekuje da će broj američkih jurišnih podmornica privremeno opasti do kraja decenije, zbog povlačenja starijih modela.

Izveštaj posebno naglašava kineske balističke podmornice tipa 094, koje mogu da nose nuklearne rakete i predstavljaju ključni deo kineske nuklearne strategije. U pripremi je i napredniji tip 096, koji bi mogao da uđe u upotrebu početkom naredne decenije.

Kina je u međuvremenu razvila i podmornice opremljene savremenim sistemima za lansiranje vođenih raketa, uključujući nove protivbrodske projektile velikog dometa.

Ipak, stručnjaci ističu da kineske podmornice i dalje zaostaju za američkim i evropskim modelima kada je reč o tehnologiji i nivou tišine, što je ključni faktor u podvodnom ratovanju.

Međutim, upozorava se da sama brojnost flote može igrati presudnu ulogu u potencijalnim sukobima, a Kina već poseduje najveću flotu površinskih borbenih brodova na svetu.

Istovremeno, američki zvaničnici priznaju ozbiljne probleme u sopstvenoj brodogradnji, uz kašnjenja i prekoračenja troškova, što dodatno otežava održavanje dugogodišnje pomorske nadmoći.

Stručnjaci zaključuju da bi naredne godine mogle biti ključne za ravnotežu snaga na svetskim morima, dok Kina nastavlja ubrzano da širi svoju podmorničku flotu i jača vojni uticaj.