Predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp privremeno je obustavio operaciju pod nazivom „Projekat sloboda“, koja je trebalo da obezbedi siguran prolazak brodova kroz Ormuski moreuz, a iza cele odluke, prema informacijama iz Vašingtona, stoje ozbiljni problemi sa američkim saveznicima.

Kako prenosi NBC, Tramp je pauzirao plan nakon negodovanja evropskih NATO partnera, ali i zbog neslaganja ključnih saveznika iz Persijskog zaliva sa načinom sprovođenja operacije.

Saveznici okrenuli leđa Vašingtonu

Prema navodima američkih izvora, jedna od najvažnijih država saveznica u regionu privremeno je ograničila korišćenje svojih vojnih baza i vazdušnog prostora američkim snagama.

Takav potez ozbiljno je otežao sprovođenje operacije i praktično naterao Vašington da zaustavi plan dok se ne postigne novi dogovor sa partnerima u regionu.

„Projekat sloboda“ zamišljen je kao odgovor na rastuće tenzije u Ormuskom moreuzu i navodne iranske aktivnosti u tom strateški ključnom pomorskom prolazu kroz koji prolazi veliki deo svetskog izvoza nafte.

Američka vojska već je započela pripreme za zaštitu trgovačkih brodova i osiguravanje pomorskog saobraćaja.

Saudijci i zemlje Zaliva zabrinuti

Međutim, regionalni saveznici, uključujući Saudijsku Arabiju i druge zalivske države, izrazili su ozbiljnu zabrinutost zbog nedovoljne koordinacije cele operacije.

Diplomatski izvori tvrde da su intenzivni kontakti sa saveznicima počeli tek kada je operacija praktično već bila pripremljena, što je izazvalo dodatno nezadovoljstvo među partnerima SAD.

Evropske zemlje, koje već trpe posledice energetske krize izazvane sukobom sa Iranom, takođe su izrazile rezervu prema mogućem dodatnom podizanju tenzija u Persijskom zalivu.

Američka vojska ostaje u regionu

Iako je operacija privremeno zaustavljena, SAD i dalje zadržavaju snažno vojno prisustvo u regionu.

U bazama širom Zaliva raspoređeni su borbeni avioni, tankeri za dopunu gorivom i sistemi protivvazdušne odbrane, dok američka mornarica nastavlja aktivnosti u blizini Ormuskog moreuza.

Vašington i Teheran istovremeno nastavljaju diplomatske kontakte preko posrednika, a u toku su razgovori o novim predlozima za smirivanje sukoba.

Sudbina Ormuskog moreuza i dalje neizvesna

Američki zvaničnici navode da bi eventualni sporazum između SAD i Irana mogao direktno uticati na budući status Ormuskog moreuza i dalji tok vojnih operacija u regionu.

Analitičari ocenjuju da je Trampova odluka pokazala koliko su odnosi unutar zapadnog saveza trenutno napeti i koliko saveznici strahuju od širenja sukoba na čitav Bliski istok.

Posebno zabrinjava činjenica da je upravo Ormuski moreuz jedna od najvažnijih energetskih tačaka na svetu, pa bi svaki ozbiljniji sukob mogao izazvati globalni energetski haos.