Kako bi napuštenim psima obezbedila sigurnije prezimljavanje, Mađarska je pokrenula postavljanje specijalnih tunelskih skloništa sa solarnim zagrevanjem na javnim površinama u većim gradovima, među kojima je i Budimpešta.

U saradnji sa udruženjima za zaštitu životinja, lokalne vlasti su osmislile i instalirale konstrukcije koje tokom dana upijaju sunčevu energiju, a zatim je noću postepeno oslobađaju. Na taj način značajno se smanjuje rizik od hipotermije, jer temperatura unutar skloništa ne pada ispod približno 15 stepeni Celzijusa.

Prema prvim podacima sa terena, broj hitnih poziva za spasavanje životinja osetno je opao. Nadležni ističu da je reč o pristupačnom i ekološki održivom rešenju koje bi moglo da se primeni i u drugim krajevima sa sličnim klimatskim uslovima.

Kako funkcionišu solarni tuneli?

Skloništa su u obliku tunela, izrađena od čvrste plastike i savremenih izolacionih materijala. Postavljaju se u parkovima, ispod mostova i na drugim lokacijama gde se psi lutalice najčešće sklanjaju od hladnoće.

Delimično su ukopana u zemlju radi stabilnosti i dodatne izolacije. Tokom dana, tamna unutrašnjost apsorbuje sunčevu toplotu – čak i kada je oblačno – i ponaša se poput prirodne termalne baterije. Kada temperatura noću naglo opadne, akumulirana toplota se ravnomerno oslobađa, pa je unutrašnjost tunela i do 10–15 stepeni toplija u odnosu na spoljašnji vazduh.

Timovi na terenu već beleže vidljive rezultate. U prvim nedeljama nakon postavljanja više od 50 tunela, stotine pasa pronašle su utočište u njima, a broj slučajeva promrzlina i intervencija zbog iscrpljenosti drastično je smanjen.

Životinje koje su ranije pronalažene sklupčane i ukočene od zime sada borave u toplijem i sigurnijem prostoru, bez potrebe da troše dodatnu energiju kako bi održale telesnu temperaturu.

Predstavnik jednog mađarskog udruženja za zaštitu životinja naglasio je da tuneli ne pružaju samo zaklon, već i realnu šansu za oporavak i preživljavanje tokom najhladnijih meseci.

Jednostavno, održivo i bez dodatnih troškova

Posebna vrednost ovog rešenja leži u njegovoj jednostavnosti. Nema električnih instalacija, goriva niti komplikovanog održavanja – koristi se isključivo sunčeva energija. Konstrukcije su otporne na sneg i jake vetrove, a njihovu montažu obavljaju manji timovi volontera.

Troškovi su smanjeni zahvaljujući upotrebi recikliranih materijala i izbegavanju klasičnih grejanih boksova koji zahtevaju stalno napajanje i servisiranje. Do sada nije zabeležen nijedan tehnički problem, što dodatno potvrđuje pouzdanost sistema.

Teške zime kao podsticaj za promene

Oštre zime u Mađarskoj godinama predstavljaju ozbiljnu pretnju za napuštene životinje. Temperature duboko ispod nule i vetrovi na otvorenim gradskim površinama odneli su, prema procenama organizacija za dobrobit životinja, više od hiljadu psećih života tokom prošle zime.

Upravo su takve tragedije bile okidač za pokretanje pilot-projekata 2023. godine u ruralnim oblastima, gde su psi lutalice često boravili na obodima poljoprivrednih imanja. Uspeh tih prvih pokušaja doveo je do širenja inicijative.

Do kraja 2025. godine, uz podršku opština i fondova Evropske unije, program je proširen i na urbane sredine. Budimpešta je predvodila postavljanje većih grupa tunela u blizini poznatih lokacija na kojima borave psi lutalice, dok su manji gradovi sledili taj primer.

Inspirisane pozitivnim rezultatima i snimcima sa društvenih mreža koji prikazuju pse kako ujutru izlaze iz toplih skloništa, pojedine susedne istočnoevropske zemlje već razmatraju primenu sličnog modela na svojim teritorijama.