Zbog toga što je Jovanova glavna uloga u životu odigrana na dan Bogojavljenja, Crkva je od davnina dan nakon tog praznika posvetila spomenu na njega. Za ovaj dan vezuje se i događaj sa rukom Pretečinom. Jevanđelist Luka želeo je da prenese telo Jovanovo iz Sevastije, gde je veliki prorok posečen od Iroda, u Antiohiju, svoje rodno mesto, ali je uspeo da dobije i prenese samo jednu ruku.
Među jevanđelskim ličnostima koje okružuju Spasitelja, ličnost Jovana Krstitelja zauzima posebno mesto, kako po načinu dolaska na svet, tako i po načinu života, ulozi krštenja Isusa Hrista i, na kraju, po svom tragičnom stradanju.
Jedini prorok koji je pokazao Mesiju
Od svih proroka Sveti Jovan se naročito razlikuje po tome što je, prema predanju, imao tu sreću da je mogao i rukom pokazati svetu „Onoga koga je prorokovao“. Za ruku Svetog Jovana priča se da ju je arhijerej svake godine na dan svetitelja iznosio pred narod. Ponekad se pojavljivala raširena, a ponekad zgrčena – u prvom slučaju to je označavalo rodnu i obilnu godinu, a u drugom nerodnu i gladnu.
Srpska pravoslavna crkva slavi dan Svetog Jovana 7. januara po crkvenom, a 20. januara po gregorijanskom kalendaru. Crkva takođe obeležava i obretenje glave Svetog Jovana Krstitelja. Desnica Svetog Jovana Krstitelja čuva se u manastiru na Cetinju, a njen put kroz istoriju posebno je zanimljiv.
Ruka bez dva prsta
Ruka je iz Antiohije u 4. veku prenesena u Carigrad, gde je svečano dočekana uz psalme i pesme. Njeno poslednje sklonište u tom periodu bila je Aja Sofija.
U to vreme sa ruke su bila odvojena dva prsta. Jedan se danas nalazi u Otomanskom muzeju u Istanbulu, dok je drugi u Sijeni. Zanimljivo je da se na kivotu u kojem se čuva nalazi natpis na srpskom jeziku: „Pretečina desnica Jovanova, pomeni mene Savu arhiepiskopa srpskoga!“
Sveti Sava je drugi prst dobio 1219. godine i položio ga u manastir Žiču. Kasnije je čuvan u Pećkoj patrijaršiji do 1458. godine, kada ga je Jelena, supruga despota Lazara, odnela u Moreju, odnosno na Peloponez. Ubrzo su relikvije skrivene u Italiji, u Sijeni, u hramu Svete Marije.
Put ruke do Cetinja
Ruka je ostala u Carigradu i nakon pada grada pod Osmanlije 1453. godine. Sultan Bajazit II ju je 1484. godine poklonio ostrvu Rodos. Nakon što je Sulejman I 1522. godine osvojio Rodos, relikvija je prenesena na Maltu, gde je ostala narednih 250 godina, sve dok Napoleon 1798. nije osvojio ostrvo.
Ruski car Pavle I dobio je svetu ruku 1799. godine i smestio je u Zimski dvorac, gde se nalazila sve do 1917. godine. Tada ju je majka poslednjeg ruskog cara Nikolaja II odnela u Dansku. U dogovoru sa mitropolitom kijevskim odlučila je da relikviju pokloni dinastiji Karađorđević, u znak zahvalnosti za prihvatanje desetina hiljada ruskih izbeglica.
Tako je ruka dospela u Sremske Karlovce, a potom je čuvana u riznici crkve pri dvoru na Dedinju. Nakon bombardovanja Beograda, kralj Petar II Karađorđević je prilikom povlačenja poneo ruku i sakrio je u manastiru Ostrog, gde je provela ratne godine.
Tokom policijske racije 1952. godine, ruka je oduzeta Crkvi i prenesena prvo u Podgoricu, a potom u Beograd, gde je čuvana u državnom trezoru sve do 1978. godine. Tada je poklonjena manastiru Svetog Petra na Cetinju, gde se i danas nalazi.
Desnica Svetog Jovana prvi put je izneta pred narod na Ivanjdan 1993. godine. Zanimljivo je da je 2006. godine data Rusiji na 40 dana, tokom kojih je boravila u najvećim ruskim gradovima, a zatim i nekoliko dana u Kijevu.
Alo/istorijskizabavnik.rs/Autor teksta: Dobrica Jovičić, istoričar
Bonus video:
.png)
Komentari (0)