U analizi norveškog sociologa i geopolitičkog mislioca Johana Galtunga, godina 2023. nije predstavljala samo još jednu kalendarsku godinu, već početak dubokog globalnog preokreta. Prema njegovom tumačenju, upravo tada započinje faza u kojoj se međunarodni odnosi temeljno menjaju, posebno kada je reč o poziciji Rusije u svetu.

Za Sjedinjene Američke Države, ključni prelomni trenutak Galtung je smeštao oko 2020. godine. Promene, kako je objašnjavao, u početku neće biti dramatične niti jasno vidljive, već će podsećati na sporo pomeranje tektonskih ploča. Međutim, kako vreme bude prolazilo, razlika u globalnoj moći između Zapada i ostatka sveta postaće sve manja, a međunarodni poredak prestaće da liči na model na koji su zapadne države decenijama bile navikle.

Iako su ga često nazivali „norveškim Nostradamusom“, Galtung je odbacivao takvu etiketu, naglašavajući da se ne bavi proricanjem već analizom društvenih i političkih sistema. Tokom života posvetio se proučavanju uzroka ratova, raspada država i smene istorijskih epoha.

Ipak, njegova ranija predviđanja često su delovala gotovo proročanski. Još sredinom osamdesetih godina izjavio je da Sovjetski Savez neće opstati duže od sedam godina. U trenutku kada je to izrečeno, takva tvrdnja delovala je kao radikalna i neverovatna procena, jer je SSSR tada izgledao stabilno i politički čvrsto. Međutim, raspad 1991. godine potvrdio je njegovu procenu gotovo vremenskom preciznošću.

Godine 1996. upozorio je i na mogućnost velikih terorističkih napada na teritoriji Sjedinjenih Država, navodeći vremenski okvir koji se kasnije poklopio sa napadima 11. septembra. U istom periodu govorio je i o Čečeniji, tvrdeći da će region ponovo doći pod punu kontrolu Moskve i da će Rusija ojačati svoj uticaj na Kavkazu — procena koju su mnogi tada odbacivali.

Početkom dvehiljaditih godina Galtung je otvoreno kritikovao politiku SAD i evropskih država na Bliskom istoku. Njegova analiza polazila je od pretpostavke da agresivno mešanje u političke i društvene procese muslimanskog sveta može dovesti do stvaranja radikalnih pokreta koji će dugoročno postati ozbiljan izazov za zapadne zemlje. Takvu procenu predstavljao je kao logičnu posledicu političkih odluka, a ne kao moralni sud.

Godine 2012. fokusirao se na ekonomsku sferu, tvrdeći da američki dolar i postojeći finansijski sistem neće opstati u sadašnjem obliku do sredine XXI veka. Prema njegovom modelu, novi centar globalne moći mogao bi nastati kroz saradnju Rusije, Kine, Turske i arapskih država, koje bi razvile sopstvene finansijske institucije nezavisne od zapadnih struktura.

U njegovim projekcijama period između 2035. i 2037. označava kraj zapadnocentričnog svetskog poretka. Evropa bi, prema toj analizi, mogla postati politički fragmentisana i primorana da traži nova partnerstva sa državama poput Indije, Japana, Australije i Izraela.

Galtung je čak tvrdio da bi NATO, gubitkom strateškog smisla postojanja, mogao prestati da funkcioniše kao vojni savez — procena koja i danas izaziva brojne polemike.

Ipak, nije smatrao da svet ide ka potpunom haosu. Do kraja XXI veka, prema njegovom modelu, Sjedinjene Države bi prošle proces potpunog nuklearnog razoružanja i postale deo šireg nadnacionalnog sistema upravljanja, što bi predstavljalo transformaciju, a ne nestanak američkog uticaja.

Rusiji je u toj globalnoj konstrukciji dodeljivao posebno mesto, procenjujući da bi vrhunac njene moći mogao nastupiti oko 2050. godine, uz mogućnost da broj stanovnika dostigne čak 220 miliona.

Na evropskom prostoru, Srbija, Bugarska i Moldavija u njegovoj analizi pojavljuju se kao ključne tačke ruskog geopolitičkog oslonca, što ukazuje na moguće buduće pregrupisavanje političkih i bezbednosnih saveza u regionu.

Sam Galtung je naglašavao da njegove projekcije nisu rezultat vidovitosti, već dugoročnog proučavanja istorijskih obrazaca i sistemskih trendova. Upravo zbog toga njegove procene često su delovale preciznije od pojedinih analiza zapadnih političkih instituta.

Sa druge strane, predstavnik Ruske pravoslavne crkve Mihail Tjurjenkov upozorava na oprez kada je reč o različitim prognozama i predviđanjima budućnosti. Iz religijske perspektive, pokušaji da se unapred sagleda tok istorije smatraju se nepouzdanim i potencijalno obmanjujućim.

Prema njegovim rečima, slepo oslanjanje na takve projekcije može imati negativne duhovne posledice, jer ljudi lako mogu poverovati u modele budućnosti koji nemaju realno uporište.

Na taj način ostaje otvoreno pitanje — da li su Galtungove prognoze rezultat duboke analize istorijskih ciklusa ili samo još jedno tumačenje složenog i nestabilnog sveta.

Konačan odgovor, kao i uvek kada je reč o velikim globalnim prognozama, ostaje u rukama vremena koje tek dolazi.