Odeljenje za izvršenje krivičnih sankcija Ajdaha saopštilo je da je završilo adaptaciju prostorije za izvršenje smrtne kazne u zatvoru maksimalne bezbednosti u blizini Bojsija, u projekat vredan više od milion dolara (oko 850.000 evra), uključujući  24.000 dolara za nabavku pušaka sa nišanom AR tipa, kalibra 308, namenjenih strelcima.

Streljački vod sada je predviđen kao jedna od metoda izvršenja smrtne kazne u sedam američkih saveznih država, što je najveći broj u savremenoj istoriji SAD.

Pristalice ovog načina pogubljenja tvrde da je reč o brzoj i pouzdanoj metodi, ali forenzičari i protivnici smrtne kazne upozoravaju da pojedina pogubljenja ukazuju na mogućnost ozbiljnih grešaka koje osuđenicima mogu da izazovu dugotrajnu i izuzetno bolnu smrt.

Posebnu pažnju izazvali su slučajevi pogubljenja Ronija Lija Gardnera 2010. godine u Juti i Mikala Mahdija 2025. godine u Južnoj Karolini, nakon kojih su nezavisni stručnjaci, na osnovu obdukcionih nalaza, zaključili da meci nisu pogodili predviđeni deo srca, već druge organe, zbog čega su osuđenici ostali svesni znatno duže nego što je predviđeno.

Pojedini pravni zastupnici i forenzičari tvrde da su strelci možda namerno promašili cilj kako bi osuđenici trpeli veću patnju, ali su vlasti Južne Karoline te navode odbacile kao neosnovane i spekulativne.

Promena zakona usledila je nakon neuspelog pokušaja pogubljenja Tomasa Kriča u februaru 2024. godine, kada izvršni medicinski tim ni posle osam pokušaja nije uspeo da uspostavi intravenski pristup za primenu smrtonosne injekcije.

U zatvoru u Ajdahu formiran je anonimni tim od tri dobrovoljna strelca koji će izvršavati buduće smrtne kazne, a njihov identitet poznat je samo rukovodstvu zatvorskog sistema. 

Osuđeni zatvorenik je vezan za stolicu kako bi se osigurala nepokretnost, a crna kapuljača mu se stavlja preko glave. Meta se zatim pričvršćuje direktno iznad leve komore srca, glavne cirkulatorne pumpe tela koja šalje krv u mozak.

Kada meci iz puške prođu kroz levu komoru srca, krv prestaje da teče i mozak se gasi u roku od nekoliko sekundi izazivajući trenutnu smrt, smatraju zagovornici ove metode.  

Trenutno na smrt čeka osam osuđenika, među kojima je i jedna žena.

Iako je streljački vod primenjen već pri prvom sudskom pogubljenju u američkom naselju Džejmstaun 1608. godine, ova metoda je tokom istorije korišćena relativno retko.

Od tada je u SAD vatrenim oružjem pogubljeno 147 civilnih osuđenika, a pojedina izvršenja pokazala su da metoda nije uvek bila efikasna. Tako je 1879. godine Volas Vilkerson umirao 27 minuta nakon što su ga strelci pogodili iznad srca i u levu ruku, umesto u predviđenu metu.

Ajdaho je peta američka savezna država koja dozvoljava pogubljenje streljačkim vodom, uz Misisipi, Oklahomu, Jutu i Južnu Karolinu, ali jedina u kojoj je to postala primarna metoda, navodi portal Ajdaho njuz.

Od ponovnog uvođenja smrtne kazne u SAD 1977. godine, nakon presude Vrhovnog suda u predmetu Greg protiv Džordžije, Ajdaho je izvršio tri pogubljenja smrtonosnom injekcijom - 1994, 2011. i 2012. godine.

Zakonom usvojenim ove godine streljački vod je određen kao osnovni način izvršenja smrtne kazne, a uvedene su i dodatne mere kojima se pojedini delovi postupka pogubljenja izuzimaju od javnog uvida i sudskog preispitivanja.