Ono predstavlja vezu sa precima i često otkriva poreklo porodice, zanimanje, mesto iz kog su naši preci potekli ili čak osobine po kojima su bili poznati. Upravo zbog toga istorija srpskih prezimena predstavlja dragocen izvor podataka o životu naših predaka.

Većina srpskih prezimena završava se nastavcima „ić“ ili „ović“, koji imaju posebno značenje. Nastavak „ić“ u starom jeziku označavao je nešto malo ili mlado, dok „ović“ doslovno znači „potomak od“, odnosno ukazuje na poreklo od određenog pretka. Zbog toga su prezimena poput Petrović, Jovanović ili Nikolić nastajala od ličnih imena očeva i dedova.

Prezimena su na srpskim prostorima počela da se ustaljuju tokom druge polovine 14. veka, a brojna koja se i danas koriste mogu se pronaći u srednjovekovnim poveljama i manastirskim spisima. Među najstarijima koja se pominju u istorijskim izvorima nalaze se Radogostić, Hreljić, Zarubica, Zaklan i Bujak.

Poznati etnolog Miroslav Niškanović isticao je da su srpska prezimena uglavnom nastajala po muškom pretku, zbog čega se nazivaju patronimima. Prezimena izvedena po ženskoj liniji, takozvani matronimi, mnogo su ređa i najčešće su nastajala po ženama koje su imale značajan društveni ugled ili su rano ostale udovice.

Mnoga prezimena nastala su i po zanimanju prvog pretka. Tako danas postoje porodice sa prezimenima Popović, Samardžić, Kalajdžić, Ćurčić, Keserović ili Mešterović, koja jasno ukazuju na nekadašnji zanat njihovih predaka.

Druga prezimena otkrivaju poreklo ili mesto iz kog je porodica došla. Prezimena poput Bosanac, Crnogorac ili Birčanin nekada su jasno govorila odakle neko potiče, dok su prezimena poput Brkić, Ćosić ili Slijepčević nastajala po fizičkom izgledu rodonačelnika.

Posebnu grupu čine prezimena nastala po životinjama, poput Vukotić, Međedović ili Drakulić. U narodu se verovalo da će snaga vuka, medveda ili zmaja simbolično štititi porodicu i donositi joj hrabrost.

Vremenom su se promenila i značenja pojedinih reči, pa danas neka prezimena zvuče neobično ili čak smešno. Međutim, iza njih se najčešće krije sasvim drugačije, istorijsko značenje koje svedoči o jeziku, običajima i načinu života naših predaka. Zato svako prezime predstavlja mali deo porodične istorije koji se prenosi sa generacije na generaciju.