Zločin u Starom Brodu i Miloševićima, počinjen u proleće 1942. godine, smatra se jednim od najstrašnijih stradanja srpskog naroda na području istočne Bosne tokom Drugog svetskog rata. Decenijama se o ovom masakru malo govorilo, iako su hiljade nevinih ljudi izgubile život pokušavajući da pronađu spas od ustaškog progona.

Prema istorijskim podacima i svedočenjima preživelih, ustaške jedinice pod komandom Jure Francetića izvršile su pokolj nad oko 6.000 srpskih civila, među kojima je bio veliki broj žena, dece i staraca. Žrtve su uglavnom bile iz Sarajeva, Olova, Kladnja, Pala, Mokrog, Sokoca, Han Pijeska, Rogatice i Višegrada.

Bekstvo ka Srbiji pretvorilo se u tragediju

U proleće 1942. godine hiljade srpskih civila krenule su u zbeg prema Drini, nadajući se da će preko reke pronaći spas u Srbiji. Međutim, njihov put prekinut je kod Starog Broda i Miloševića.

Kako navode istorijski izvori, veliki broj ljudi bio je sabijen uz obalu nabujale Drine, bez mogućnosti da pobegne pred nadiranjem ustaških jedinica. Mnogi su ubijeni na licu mesta, dok su drugi pokušavali da spas pronađu u hladnoj reci.

Birali između ustaške kame i Drine

Jedan od najpotresnijih delova ove tragedije odnosi se na sudbinu žena i devojaka koje su, prema svedočenjima, radije birale smrt u Drini nego da padnu u ruke zločincima.

Prema zapisima koji se čuvaju u sećanju lokalnog stanovništva, stotine mladih devojaka i žena uhvatile su se za ruke i skočile u reku kako bi izbegle mučenje i poniženje. Mnoge majke su zajedno sa svojom decom završile u talasima Drine, koja je tih dana postala masovna grobnica srpskog naroda.

Decenijama bez javnog sećanja

Nakon završetka Drugog svetskog rata, o stradanju u Starom Brodu i Miloševićima dugo se nije javno govorilo. Tek mnogo godina kasnije počelo je ozbiljnije istraživanje i obeležavanje ovog mesta stradanja.

Danas se Stari Brod i Miloševići smatraju jednim od najvažnijih mesta sećanja na srpske žrtve Drugog svetskog rata u istočnoj Bosni. Na obali Drine podignuto je spomen-obeležje koje podseća na hiljade nevino stradalih ljudi čija je jedina želja bila da sačuvaju goli život.

Opomena da se zločin nikada ne zaboravi

Stradanje u Starom Brodu i Miloševićima ostalo je simbol jednog od najtragičnijih poglavlja srpske istorije tokom Drugog svetskog rata. Zbog razmera zločina i broja žrtava, istoričari ga svrstavaju među najveće masakre nad srpskim civilima na prostoru tadašnje Nezavisne Države Hrvatske.

Sećanje na nevine žrtve danas predstavlja opomenu da se ovakvi zločini nikada ne ponove i da stradanje hiljada ljudi ne bude prepušteno zaboravu.