Ukrajinske jedinice protivvazdušne odbrane objavile su video-materijal na kojem se vidi kako se ruski dronovi tipa Shahed raspadaju tokom leta, čak i pre nego što dostignu svoje ciljeve, što ukazuje na moguće ozbiljne i sistemske probleme u njihovoj proizvodnji.

Na presretnutim letelicama uočeni su brojni nedostaci, uključujući otkinute servisne poklopce, deformisane vrhove krila i delove konstrukcije koji otpadaju u vazduhu.

Snimak koji je objavio ukrajinski proizvođač dronova Wild Hornets prikazuje presretanje više dronova Geran, ruske verzije iranskog modela Shahed-136. Materijal je snimljen uz pomoć ukrajinskih presretačkih dronova Sting i otkriva vidljiva oštećenja na samim letelicama.

Na zabeleženim kadrovima vidi se da pojedini dronovi imaju otkinute pristupne panele, savijene i zgužvane delove krila, dok je u najmanje jednom slučaju primećeno potpuno odvajanje nosnog dela letelice.

Kako se navodi, primećena oštećenja nisu posledica borbenog dejstva. Operateri ukrajinskih presretačkih sistema sve češće uočavaju da deo dolazećih dronova Geran već stiže u lošem stanju – sa labavim ili nedostajućim panelima, deformisanim upravljačkim površinama ili odvojenim aerodinamičkim komponentama – i pre nego što presretanje uopšte počne.

 Proizvodnja pod znakom pitanja

Geran-2, ruska kopija Shaheda-136, predstavlja jednokratni napadački dron sa delta krilima i potisnim propelerom. Letelica dostiže brzinu krstarenja od približno 185 kilometara na sat, dok su ruske verzije povećale težinu bojeve glave na oko 90 kilograma, u odnosu na oko 50 kilograma kod originalnog iranskog modela.

Dron je izrađen uglavnom od kompozitnih materijala i koristi kombinaciju GPS-a i inercijalnog navigacionog sistema. Tokom misije leti na malim visinama unapred definisanom rutom, nakon čega se obrušava na cilj.

Glavni proizvodni centar za dronove Geran nalazi se u specijalnoj ekonomskoj zoni Alabuga u ruskoj republici Tatarstan. Fabrika funkcioniše bez prekida i zapošljava veliki broj radnika, među kojima su pretežno mlade žene i devojke iz Afrike, a prema pojedinim navodima, među njima ima i maloletnih osoba.

Procene ukazuju da je u pogonima zaposleno oko 200 radnica iz Afrike, najčešće starosti između 18 i 22 godine, dok pojedini izveštaji opisuju uslove rada kao nepovoljne, uz odbijanje troškova smeštaja, avionskih karata i kurseva ruskog jezika od njihovih plata.

U julu 2025. godine više izvora, uključujući i dokumentarni sadržaj televizijskog kanala „Zvezda“, koji je povezan sa ruskim Ministarstvom odbrane, ukazalo je na mogućnost da se u proizvodnji koriste i deca i tinejdžeri.

 Kvalitet pod pritiskom masovne proizvodnje

Rusija koristi dronove Geran kao sredstvo masovne upotrebe, što se direktno odražava i na cenu njihove proizvodnje. Procenjuje se da jedan Geran-2 košta oko 48.000 dolara, što je znatno manje u odnosu na slične sisteme.

Takav pristup smanjenju troškova utiče i na kvalitet proizvodnje, pa se pojedini pripremni postupci pre leta skraćuju ili u potpunosti izostavljaju.

Tokom 2025. godine Rusija je lansirala između 50.000 i 55.000 dronova tipa Shahed ka ciljevima u Ukrajini.

Podaci iz marta pokazuju da je procenat uspešnih pogodaka ovih dronova opao na najniži nivo u poslednje vreme, uprkos povećanom broju lansiranja.

Jedan od razloga za takav trend jeste i pad kvaliteta izrade – dron koji tokom leta izgubi ključne delove, poput nosnog konusa, suočava se sa ozbiljnim aerodinamičkim problemima i poteškoćama u navigaciji, što značajno smanjuje verovatnoću uspešnog napada.