Šta se ovo dešava u Italiji? Ispod Apenina otkrivene neverovatne promene zemljine kore - naučnici su zapanjeni

Naučnike je dugo zbunjivalo to što se zemljina kora u ovom području istovremeno razvlači i sabija. Dok se jedan deo terena izdiže, drugi tone, a zemljotresi sa obe strane planinskog lanca pokazuju potpuno različite obrasce.

Zemljina kora se "otvara" poput rajsferšlusa

Sada su geolozi predvođeni Stefanom Tavanijem sa Univerziteta u Firenci ponudili objašnjenje: zemljina kora se duboko ispod Italije postepeno „otvara“ poput rajsferšlusa.

Reč je o procesu koji se naziva delaminacija. Tokom njega se gusti donji slojevi Zemljine kore i litosfere odvajaju od slojeva iznad njih i tonu duboko u Zemljin omotač.

Istraživači smatraju da se ovaj proces ne odvija istovremeno ispod čitavih Apenina. Umesto toga, postoji svojevrsna „fronta“, odnosno zona na kojoj se donji slojevi odvajaju. Ona se postepeno pomera ispod Italije prema Jadranu.

Apenini se protežu oko 1.200 kilometara duž italijanskog poluostrva i nastali su sudaranjem tektonskih ploča. Međutim, geološka situacija se vremenom promenila. Dok se deo kore na jednoj strani i dalje sabija, drugi deo počeo je da se rasteže, što je doprinelo otvaranju Tirenskog mora. Naučnici su ranije smatrali da je za ovu pojavu uglavnom odgovorno povlačenje tektonske ploče koja tone u Zemljin omotač. Međutim, pre oko dva miliona godina taj proces više nije mogao da objasni sve što se dešavalo u Apeninima.

Deformacija zemljine kore

Stefano Tavani i njegove kolege analizirali su podatke o zemljotresima, GPS merenjima, satelitskim snimanjima i granici između Zemljine kore i omotača.

Rezultati su pokazali zanimljiv obrazac. Više od 500 kilometara duž Apenina postoji zona u kojoj se granica između kore i omotača sa tirenske strane preklapa sa onom sa jadranske strane. Istraživači veruju da je upravo to mesto na kojem se donji deo kore odvaja i tone.

I zemljotresi pokazuju sličan obrazac. Iza ove zone kora se uglavnom rasteže, dok se ispred nje sabija. GPS merenja potvrđuju da se planinski pojas širi oko četiri milimetra godišnje, dok se njegov spoljašnji deo istovremeno sabija za oko dva milimetra godišnje.

Naučnici ovu pojavu opisuju kao deformaciju nalik harmonici – unutrašnjost planinskog lanca se rasteže, dok se njegov prednji deo istovremeno skuplja.

Neobična geološka pojava

Kada se donji, gušći slojevi kore odvoje i potonu, pritisak na slojeve iznad njih se smanjuje. Tada preostala kora može da se podigne, dok se prostor ispod nje ispunjava lakšim materijalom iz Zemljinog omotača. Tako nastaje dodatno rastezanje iza zone odvajanja, dok se područje ispred nje i dalje sabija i spušta.

Istraživači naglašavaju da ovo još nije potpuna slika i da ostaju pitanja o tačnoj građi tektonskih ploča ispod Apenina. Ipak, njihovo istraživanje pruža novo objašnjenje jedne od najneobičnijih geoloških pojava u Italiji.

Zemljina kora se, praktično, polako „otvara“ duboko ispod Italije – a taj proces oblikuje ono što se događa na površini. Iako je proces značajan, on se odvija veoma sporo, prenosi Science Alert.