Sjedinjene Američke Države su, usled snažnog arktičkog ciklona koji je pogodio zemlju, preusmerile značajne količine prirodnog gasa na domaće tržište, iako je taj gas prvobitno bio namenjen za proizvodnju tečnog prirodnog gasa i izvoz. Ovu informaciju saopštio je „Gasprom“, a prenela ruska agencija TASS.

U takvim okolnostima, kako se navodi, Evropa se suočava sa ozbiljnim rizikom da izgubi konkurentnost u borbi za tečni prirodni gas, jer rast cena na američkom tržištu čini isporuke unutar SAD isplativijim od izvoza ka evropskim terminalima.

Prema saopštenju, isporuke prirodnog gasa ka američkim terminalima za njegovo pretvaranje u tečno stanje znatno su smanjene tokom proteklog vikenda, upravo u periodu kada je arktički ciklon doneo ekstremno zahlađenje. Zbog naglog pada temperatura, gas koji je bio planiran za utečnjavanje preusmeren je za potrebe domaće potrošnje u Sjedinjenim Državama.

Istovremeno, ovakva preraspodela dovela je do snažnog skoka cena. Na američkom gasnom čvorištu „Henri hab“, cene za isporuke „mesec dana unapred“ u periodu od 16. do 27. januara porasle su više nego dvostruko i dostigle nivo od 245 dolara za 1.000 kubnih metara. To je, kako se ističe, najviša zabeležena cena još od decembra 2022. godine.

U „Gaspromu“ upozoravaju da pod takvim cenovnim uslovima evropsko tržište dolazi u situaciju da izgubi konkurenciju za LNG u odnosu na unutrašnje američko tržište. Kako navode, sličan scenario se već dogodio pojedinim azijskim tržištima, koja su zbog rasta cena ostala bez dela isporuka.

Arktički talas zahvatio je više od 200 miliona stanovnika širom Sjedinjenih Država, a u pojedinim regionima palo je i više od 50 centimetara snega. Posledice nevremena bile su ozbiljne: od prošlog vikenda otkazano je na desetine hiljada avionskih letova, dok je bez električne energije ostalo oko 500.000 potrošača. Najteže su pogođene savezne države Tenesi i Misisipi.

Nacionalna meteorološka služba SAD upozorila je da bi pojedine savezne države mogle da se suoče sa najdužim i najintenzivnijim periodom hladnoće u poslednjih nekoliko decenija, što dodatno komplikuje situaciju na energetskom tržištu.

Ranije je američko Ministarstvo energetike saopštilo da su Sjedinjene Države u periodu od januara do novembra 2025. godine izvezle oko 4,937 biliona kubnih stopa tečnog prirodnog gasa, odnosno približno 139,7 milijardi kubnih metara. To predstavlja rast od 25 odsto u poređenju sa istim periodom prethodne godine.

Tokom prvih 11 meseci prošle godine, u Evropu je isporučeno oko 94,4 milijarde kubnih metara LNG-a, što čini čak 68 odsto ukupnog američkog izvoza. U isto vreme, u Aziju je otpremljeno oko 25,4 milijarde kubnih metara, odnosno 18 odsto ukupnog obima.

Na taj način, isporuke tečnog prirodnog gasa u Evropu porasle su za čak 65 odsto u odnosu na isti period 2024. godine, dok su isporuke ka azijskim tržištima istovremeno pale za 38 odsto.

U kombinaciji sa zabranom ruskog gasa i rastućom konkurencijom na globalnom tržištu, ovi trendovi dodatno pojačavaju pritisak na evropsku energetsku bezbednost – naročito u jeku zime.