Po prvi put, istraga je učinila javno dostupnim fotografije tela ubijenih tokom dve operacije SAS-a. Na njima se vidi više osoba koje leže u krevetima, sa prostrelnim ranama na glavi, piše BBC.

Glavni advokat javne istrage, Oliver Glazgov, izjavio je da bi fotografije mogle predstavljati dokaz mogućih ratnih zločina i da zaslužuju detaljnu stručnu analizu.

Javna istraga ispituje navode da su pripadnici SAS-a, britanske specijalne vazduhoplovne službe, ubijali nenaoružane civile i pritvorenike tokom noćnih racija između 2010. i 2013. godine, kao i da su podmetali oružje kako bi prikrili ubistva.

Na uznemirujućim fotografijama vide se više nenaoružanih osoba koje leže u krevetima.

Jedna osoba bila je pokrivena ćebetom sa cvetnim dezenom, dok su drugi ležali sa glavama na jastucima, a oko njihovih glava nalazila se krv. Na jednoj fotografiji vidljivi su tragovi krvi na donjem delu zida, što je u skladu sa mogućnošću da je osoba upucana dok je ležala.

Glazgov je opisao da mnoge fotografije „izgledaju kao da su osobe zadobile hice u glavu“, dok se na nekoliko njih „jasno vidi telo sa glavom na jastuku“.

Dodao je da bi dalja analiza mogla da utvrdi da li su ljudi na fotografijama „ubijeni dok su spavali“.

Ubijeno 17 osoba

Tokom dve operacije, koje su se dogodile 2011. godine u provinciji Helmand, ubijeno je ukupno 17 osoba. Najmlađe žrtve u svakoj od tih operacija imale su 15, odnosno 14 godina.

Glazgov je rekao da fotografije naizgled protivreče iskazima pripadnika SAS-a i da su morale da izazovu ozbiljna pitanja kod vojnih policijskih službenika koji su istraživali operacije kao potencijalna ubistva.

Potpukovnik Džon Harvi, koji je rukovodio vojnom policijskom istragom o ubistvima, saglasio se da fotografije „ne izgledaju kako treba“.

On je pred istragom izjavio da je njegov tim bio uveren da bi fotografije mogle predstavljati ključne dokaze.

Uprkos ponovljenim zahtevima istražitelja vojne policije da se fotografije dostave na dodatna ispitivanja, to se nikada nije dogodilo.

video

Jedan od istražitelja, koji je govorio pod uslovom anonimnosti, rekao je za BBC:

„Možete da razumete zašto smo bili zabrinuti. Tragovi metaka na zidovima, koji su se nalazili veoma nisko, delovali su kao da potkopavaju verziju događaja koju su izneli pripadnici specijalnih snaga.“

Istraga trenutno podvrgava fotografije stručnoj forenzičkoj analizi.

Emisija BBC Panorama već više od osam godina istražuje navode da su pripadnici SAS-a pogubljivali nenaoružane civile i decu.

Javna istraga pokrenuta je 2022. godine, nakon što je Panorama objavila svoja otkrića.

Fotografije, koje su sada objavljene, naizgled potkrepljuju nalaze Panoramine istrage iz 2022. godine o racijama u provinciji Helmand, koje su se dogodile deceniju ranije.

Ekipa Panorame otputovala je u Avganistan kako bi prikupila dokaze o četiri racije na stambene objekte, tokom kojih je ubijeno 26 ljudi.

Novinari BBC-ja posetili su iste gostinske kuće u kojima su nastale fotografije koje je istraga objavila u utorak.

Ekipa Panorame bila je prva britanska istražna ekipa koja je posetila mesta na kojima su se dogodila ubistva, uprkos tome što je vojna policija sprovela petogodišnju istragu.

Zvanični izveštaji pripadnika specijalnih snaga navode da su talibanski pobunjenici otvorili vatru na vojnike prilikom njihovog ulaska u objekte, zbog čega je SAS uzvratio vatru i ubio osobe koje su se nalazile unutra.

Međutim, stručnjaci za naoružanje rekli su za BBC da dokazi koje je prikupila ekipa Panorame ukazuju na to da je više hitaca ispaljeno iz pravca iznad žrtava.

To sugeriše da su ubijene osobe možda ležale ili sedele naslonjene na zid, a ne učestvovale u oružanom sukobu.

Članovi porodica žrtava takođe su rekli ekipi Panorame da su ubijeni imali precizne prostrelne rane na glavi ili grudima, što je česta karakteristika namernog ubijanja iz neposredne blizine.

Prema rečima glavnog advokata istrage, na fotografijama koje je istraga objavila vidi se više slučajeva „teških traumatskih povreda glave ili lica“ kod osoba koje su ubili pripadnici SAS-a.

Tokom istrage izneti su i dokazi koji dovode u pitanje da li su navodni ratni zločini bili temeljno istraženi.

Istraga je čula da su istražitelji vojne policije još u julu 2019. godine boravili u Avganistanu i prikupljali dokaze, dok su viši vojni oficiri istovremeno pripremali zatvaranje istrage o ubistvima i obaveštavanje ministara.

Podmetanje oružja

Istražitelji vojne policije tragali su za očevicima nezakonitih ubistava i podmetanja oružja.

Jedan pripadnik avganistanske partnerske jedinice, koja je učestvovala u operacijama zajedno sa SAS-om, rekao je vojnoj policiji da je lično video britanskog vojnika kako podmeće pušku pored nenaoružane osobe nakon što je ona ubijena.