Austrijski penzioni sistem često se navodi kao primer zemlje u kojoj državna penzija ima važnu ulogu u očuvanju životnog standarda nakon završetka radnog veka. U poređenju sa Nemačkom, austrijski penzioneri u proseku ostvaruju veća primanja iz obaveznog penzijskog osiguranja. Razlika je rezultat dugoročnih odluka o načinu prikupljanja doprinosa, obuhvatu osiguranika i raspodeli novca.

Prema podacima za 2025. godinu, prosečna starosna penzija u Austriji iznosila je oko 2.435 evra mesečno za muškarce i oko 1.705 evra za žene. U Nemačkoj je prosečna mesečna isplata osiguranim penzionerima u julu 2025. iznosila približno 1.208 evra. Ipak, ove brojke treba pažljivo porediti jer se statističke kategorije i način obračuna razlikuju, a ukupni prihodi u starosti mogu uključivati i privatne ili profesionalne penzije.

Veći doprinosi tokom radnog veka

Jedan od glavnih razloga za razliku jeste visina izdvajanja za penzijsko osiguranje. U Austriji ukupna stopa doprinosa za zakonsko penzijsko osiguranje iznosi 22,8 odsto bruto zarade, dok je u Nemačkoj 18,6 odsto. Veći doprinosi omogućavaju da se u sistem tokom radnog veka prikupi više novca za isplatu penzija.

Veća izdvajanja, međutim, znače i veće troškove za zaposlene i poslodavce. Austrijski model počiva na ideji da se veći deo prihoda u starosti obezbeđuje kroz javni penzioni sistem, dok Nemačka veću ulogu daje i drugim oblicima penzionog osiguranja. Zbog toga visinu penzija nije moguće posmatrati odvojeno od ukupnog opterećenja zarada i načina na koji se finansira socijalna zaštita.

Različit obuhvat zaposlenih

Važna razlika odnosi se i na to ko je obuhvaćen obaveznim penzijskim osiguranjem. U Austriji je sistem postavljen tako da obuhvata gotovo celokupnu zaposlenu populaciju, uključujući i grupe koje u drugim zemljama mogu imati drugačiji oblik osiguranja. Šira osnova znači da više ljudi redovno uplaćuje doprinose, čime se proširuje baza za finansiranje penzija.

U Nemačkoj postoje posebni sistemi za određene profesionalne grupe, među kojima su državni službenici, dok mnogi samozaposleni nisu automatski uključeni u opšte državno penzijsko osiguranje. Takva organizacija utiče na broj osiguranika i strukturu isplata. Poređenje zato ne pokazuje samo razliku u iznosima penzija, već i dva različita pristupa organizaciji socijalnog osiguranja.

Uloga države u finansiranju

Penzioni sistemi Austrije i Nemačke uglavnom se zasnivaju na principu međugeneracijske solidarnosti. To znači da se doprinosi sadašnjih zaposlenih koriste za isplatu penzija sadašnjim korisnicima, umesto da svaki radnik tokom karijere samo štedi novac na ličnom računu. Kada prihodi od doprinosa nisu dovoljni za sve obaveze, važnu ulogu imaju i sredstva iz državnog budžeta.

Austrija iz budžeta izdvaja značajna sredstva za podršku penzionom sistemu, što doprinosi održavanju nivoa primanja. U analizama razlika između dve zemlje, viši doprinosi i veće budžetsko finansiranje izdvajaju se kao važni faktori koji objašnjavaju veći deo razlike u penzijama. Ipak, na konačan iznos utiču i dužina osiguranja, visina zarade tokom radnog veka i pravila za obračun prava.

Viša primanja ne znače da nema problema

Austrijski model ima i izazove, posebno zbog starenja stanovništva i sve većeg broja ljudi koji odlaze u penziju. Kada raste broj penzionera u odnosu na broj zaposlenih, povećava se pritisak na sistem koji se u velikoj meri finansira tekućim doprinosima. Dugoročna održivost zato zahteva pažljivo usklađivanje visine davanja, prihoda i uslova za odlazak u penziju.

Ni poređenje prosečnih penzija ne govori koliko novca svakom penzioneru ostaje na raspolaganju. Razlike u porezima, troškovima života, stažu i drugim prihodima mogu značajno da promene stvarnu finansijsku sliku. Austrijsko iskustvo pokazuje da veće državne penzije mogu biti rezultat drugačijeg modela finansiranja, ali se taj model ne može jednostavno preneti u drugu zemlju bez razmatranja njenih ekonomskih i demografskih okolnosti, piše Dnevno.hr.